Dawna fara w Tucholi. Kościół św. Bartłomieja zburzony w 1939 roku
Pomnik Matki Bożej z Dzieciątkiem na tucholskim rynku stoi w miejscu dawnego kościoła. Tablica przy jego podstawie przypomina jednak o dwóch obiektach zniszczonych podczas niemieckiej okupacji. Jeden znajdował się tutaj,…
Ślady przeszłości, ludzie i ich odkrycia. Detector Expo po raz pierwszy w Kielcach
Pozostałości rakiet V-2, sprzęt do poszukiwań, spotkania z popularyzatorami historii i wspólna wyprawa w teren. 21 i 22 listopada 2026 roku w Expo Kielce odbędzie się premierowa edycja Detector Expo…
Józef Wrycza. Kapelan Wojska Polskiego i działacz narodowy na Pomorzu
Kiedy w 1948 roku Józef Wrycza obejmował parafię w Tucholi, miał za sobą niemieckie więzienie, służbę wojskową i lata konspiracji. Był rozpoznawalną postacią pomorskiego ruchu narodowego, a jego nazwisko pomagało…
Święta Małgorzata i chleb, który miał ocalić Tucholę
W herbie Tucholi św. Małgorzata trzyma gołębia i krzyż. Na jednej z dawnych pieczęci towarzyszył jej smok, a miejscowa legenda powierzyła jej rolę doradczyni oblężonego miasta. Miała wskazać mieszkańcom sposób,…
Neron – cesarz, który miał podpalić Rzym. Co naprawdę wiemy o jego panowaniu?
Neron (37-68 n.e.) był piątym i ostatnim cesarzem z dynastii julijsko-klaudyjskiej. Rządził Rzymem przez 14 lat, od 54 do 68 roku. Tradycja zapamiętała go jako matkobójcę, podpalacza stolicy i prześladowcę…
Czy rozpoznasz wszystkie potwory? 10 legendarnych bestii na obrazkach
Jedne strzegły wejścia do świata zmarłych, inne czaiły się przy drogach, w jaskiniach albo na krańcach znanego świata. Przez stulecia opowieści o nich budziły strach i rozpalały wyobraźnię. Ale czy…
Mauzoleum w Tucholi. Zbrodnia w Rudzkim Moście i proces po latach
Szerokie schody, wysoki krzyż, orzeł i gryf. Mauzoleum przy ulicach Świeckiej i Chopina w Tucholi upamiętnia Polaków zamordowanych przez Niemców w Rudzkim Moście jesienią 1939 roku. Jest również miejscem ich…
Zdobyli zamek, a potem go zburzyli. Dlaczego torunianie wystąpili przeciw Krzyżakom?
Toruń wydał pieniądze, żeby pozbyć się zdobytego zamku. W 1454 roku po kapitulacji Krzyżaków miasto przystąpiło do rozbiórki ich siedziby. Historycy wiążą tę decyzję między innymi z troską mieszczan o…
Ostrowąs. Osiem wieków historii wokół jednego sanktuarium
Biała wieża kościoła, barokowy obraz otoczony kultem i rozległy plac, na którym ustawiono dwadzieścia scen różańcowych. Dzisiejszy Ostrowąs jest efektem wielu stuleci zmian. Kolejne świątynie znikały, powstawały nowe, a historia…
Pomnik Lwa w Starym Zoo w Poznaniu. Historia rzeźby Augusta Gaula i Roberta Jaeckla
Wśród drzew Starego Zoo przy ulicy Zwierzynieckiej stoi potężny brązowy lew. Dziś na jego cokole uwagę zwraca tablica przypominająca o stuleciu poznańskiego ogrodu zoologicznego, ale pierwotny sens monumentu był zupełnie…
Grób niemieckiego leśniczego w skorzęcińskim lesie. Historia Paula Redlicha
Kilkaset metrów od leśniczówki w Starym Dworze, na zalesionym wzniesieniu, znajduje się samotna mogiła. Na ostatnim odcinku nie prowadzą do niej drogowskazy, a ostatnie metry trzeba pokonać wydeptaną ścieżką między…
Skarb Napoleona pod Krzywą Lipą. Legenda z drogi między Wierzchucinem a Lisinami
Przy drodze między Wierzchucinem a Lisinami łatwo minąć to miejsce bez zatrzymywania się. Wśród gęstej zieleni stoi stara lipa, a obok niej niewielka tablica. Dopiero jej treść przenosi ponad dwa…
Lej po rakiecie V-2 w Lisinach. Ślad tajnego poligonu Heidekraut ukryty w Borach Tucholskich
Przy drodze w Lisinach stoi niewielki drogowskaz. Kilka kroków dalej ustawiono ławkę i granitowy kamień informujący o rakiecie V-2 wystrzelonej z pobliskiego poligonu Heidekraut. Sam ślad wybuchu jest znacznie mniej…
Kowal, sukiennik i szewc. Jak Eksperymentarium przybliża historię dawnych cechów?
Podkowa, materiał i but wystarczą, aby rozpocząć opowieść o gospodarce dawnego miasta. W Eksperymentarium w Chojnicach dzieci poznają kowala, sukiennika i szewca, obracając elementy drewnianych stanowisk oraz wskazując przedmioty związane…
Koronowo oczami Piotra Jaśka. Między klasztorem, bitwą i legendą
W Koronowie historia nie zaczyna się od tablicy z datą ani od gabloty ustawionej pod ścianą. Czasem zaczyna się od zejścia do chłodnej piwnicy, dotknięcia ceglanej posadzki, ciężaru miecza w…
Anna Dłużewska-Sobczak o Borucie i największej kolekcji rzeźb demonicznych w Polsce. Boruta nie strzeże zamku sam
W łęczyckim zamku diabeł nie jest tylko legendą opowiadaną w starych murach. Ma swoje lochy, wiele wcieleń i skarby. Ma też całe grono demonicznych towarzyszy. Boruta bywa szlachcicem z szablą…
Lambeozaur od A do Z. Tomograf odsłonił budowę grzebienia sprzed 75 milionów lat
Przez dziesięciolecia paleontolodzy próbowali ustalić, dlaczego lambeozaur miał na głowie tak niezwykłą kostną ozdobę. Jej zewnętrzny kształt był dobrze znany, ale wnętrze wciąż kryło wiele niewiadomych. W styczniu 2026 roku…
Longipteryks od A do Z. Niezwykłe zęby, nasiona w brzuchu i zagadka ogona
W drobnoziarnistych osadach dawnych jezior północno-wschodnich Chin zachowały się szkielety niewielkiego ptaka, którego wygląd przez lata sprawiał paleontologom trudności. Miał długi pysk, mocne zęby skupione blisko jego końca i skrzydła…
Kriolofozaur od A do Z. Antarktyczny drapieżnik i zagadka grzebienia na czaszce
Około 190 milionów lat temu po terenach dzisiejszej Antarktydy poruszał się duży mięsożerny dinozaur o niezwykłej ozdobie na głowie. Jego skamieniałości odkryto w 1991 roku, na wysokości blisko czterech tysięcy…
Coelophysis od A do Z. Jak drobne kości stworzyły historię o kanibalizmie
Przez kilkadziesiąt lat niewielkie kości znalezione wewnątrz szkieletu drapieżnego dinozaura uchodziły za dowód, że zwierzę zjadło młodego przedstawiciela własnego gatunku. W 2006 roku naukowcy ponownie zbadali znalezisko i doszli do…
Avisaurus od A do Z. Drapieżny ptak z czasów tyranozaura, którego poznano dzięki kościom stóp
W świecie tyranozaurów żyły ptaki, których mocne stopy prawdopodobnie pozwalały chwytać zdobycz w sposób przypominający współczesne jastrzębie. Jednym z nich był Avisaurus, znany ze skamieniałości odkrytych w amerykańskiej Montanie. Paleontolodzy…
Suchomim od A do Z. Krokodyli pysk i spór o nazwę drapieżnika z Sahary
W 1998 roku paleontolodzy opisali dwa spinozaurydy, których szczątki pochodziły z tego samego regionu Nigru. Jeden otrzymał nazwę Cristatusaurus, drugi Suchomimus. Przez następne dziesięciolecia naukowcy zastanawiali się, czy rzeczywiście chodziło…
Psitakozaur od A do Z. Ślad pępka i ubarwienie sprzed 130 milionów lat
Na brzuchu dinozaura sprzed około 130 milionów lat naukowcy rozpoznali podłużny ślad pozostawiony po rozwoju zarodkowym. Ten sam szkielet pomógł wcześniej odtworzyć naturalne ubarwienie zwierzęcia i zbadać szczeciniaste wyrostki na…
Uroczysty wernisaż immersyjnej wystawy „Świadectwo poMOCY”
W Centralnym Przystanku Historia Instytutu Pamięci Narodowej przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie trwa wystawa „Świadectwo poMOCY”. Opowiada ona o losach rodziny Wiktorii i Józefa Ulmów i ukrywanych przez nich…
Iguanodon od A do Z. Jak belgijska kopalnia zmieniła wygląd znanego dinozaura
Na XIX-wiecznych ilustracjach przypominał ogromną jaszczurkę z rogiem na nosie. Później ustawiano jego szkielet pionowo, w pozie podobnej do kangura. Obie rekonstrukcje okazały się błędne. Iguanodon był jednym z pierwszych…
Karnotaur od A do Z. Rogaty drapieżnik odkryty na farmie w Argentynie
W 1984 roku na argentyńskiej farmie odkryto szczątki dinozaura o budowie niespotykanej u innych wielkich drapieżników. Nad oczami wyrastały mu dwa masywne rogi, a przednie kończyny były skrajnie krótkie. Przy…