W poniedziałek 23 lutego 2026 r. o godz. 10.00 w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie zostanie zaprezentowana wystawa Instytutu Pamięci Narodowej „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć”. Ekspozycja przybliża dramat najmłodszych ofiar niemieckiej akcji wysiedleńczo-kolonizacyjnej na Zamojszczyźnie podczas II wojny światowej, znanej jako Aktion Zamość.
Gdzie i kiedy odbędzie się wydarzenie
Wernisaż zaplanowano na 23 lutego 2026 r. (poniedziałek), godz. 10.00. Wystawa będzie prezentowana w gmachu Sejmu RP w Warszawie przy ul. Wiejskiej 4/6/8, w holu na I piętrze. W wydarzeniu weźmie udział zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. Ekspozycja jest objęta patronatem Kancelarii Prezydenta RP.
O czym opowiada wystawa
Wystawa „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć” została opracowana w 2020 r., w związku z 80. rocznicą wysiedleń Zamojszczyzny. Jej osią jest jedno z najbardziej tragicznych doświadczeń okupacyjnej rzeczywistości: niemiecka akcja wysiedleńcza prowadzona od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. w ramach Generalnego Planu Wschodniego.
Ekspozycja pokazuje mechanizm przemocy wymierzonej w ludność cywilną – od decyzji administracyjnych i działań aparatu okupacyjnego, po konsekwencje, które dotykały całe rodziny. Szczególny nacisk położono na losy dzieci, które w tej historii są nie tylko „tłem” wydarzeń, ale ich najbardziej bezbronnymi i najbardziej dotkniętymi ofiarami.
Dramat dzieci Zamojszczyzny w liczbach
Akcja wysiedleńcza na Zamojszczyźnie objęła łącznie około 100–110 tys. wysiedlonych Polaków, w tym około 30 tys. dzieci. Szacuje się, że około 10 tys. dzieci zmarło w wyniku wysiedleń oraz ich skutków: chorób, głodu, wycieńczenia, ciężkich transportów, a także pobytu w obozach przejściowych i koncentracyjnych.
Część najmłodszych spotkał dodatkowy wymiar tragedii: około 4–5 tys. dzieci wywieziono do Rzeszy w celu germanizacji. Wiele z nich nigdy nie wróciło do swoich rodzin. Wystawa przypomina te losy w perspektywie pamięci – jako historię konkretnych osób i rodzin, ale też jako doświadczenie zbiorowe, które naznaczyło region i całe pokolenie.
Konferencja naukowa towarzysząca wydarzeniu
Wernisażowi będzie towarzyszyć konferencja naukowa poświęcona niemieckim akcjom wysiedleńczym i pacyfikacyjnym na Zamojszczyźnie w latach 1942–1943. Jej celem jest ukazanie skali i przebiegu akcji realizowanej przez okupanta w ramach Generalnego Planu Wschodniego oraz przypomnienie tragicznych losów ludności cywilnej – ze szczególnym uwzględnieniem dzieci.
Informacje o ekspozycji
- Tytuł: „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć”
- Autorzy: Agnieszka Skura, Kinga Żelazko
- Liczba plansz: 15
- Czas ekspozycji: 23 lutego – 2 marca 2026 r.
Więcej informacji o wystawie znajdziesz na stronie IPN:
Informacje o wystawie
Podsumowanie
Wystawa IPN „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć” w Sejmie RP to wydarzenie, które łączy wymiar historyczny i upamiętniający. Przypomina o tragedii cywilów podczas okupacji niemieckiej, a przede wszystkim o losach dzieci, dla których wysiedlenia oznaczały choroby, głód, rozłąkę i często śmierć – a w wielu przypadkach także przymusową germanizację. Ekspozycja będzie dostępna do 2 marca 2026 r., a jej wernisażowi towarzyszyć będzie konferencja naukowa poświęcona wydarzeniom na Zamojszczyźnie w latach 1942–1943.
Źródło: IPN