Czy fotografia stanowi wiarygodny zapis i niepodważalne świadectwo tego, co było? Czy patrząc na to samo, widzimy to samo? Takie pytania przywołuje nowa wystawa Gdańskiej Galerii Fotografii, której wernisaż odbędzie się 24 kwietnia o godz. 18.00 w siedzibie GGF i NOMUS – Nowego Muzeum Sztuki przy ul. Jaracza 14 w Gdańsku.
Sala Kolekcji to cykl prezentacji wybranych prac ze zbiorów Gdańskiej Galerii Fotografii i depozytu Gdańskiej Kolekcji Sztuki Współczesnej w dziale NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki. Na wystawie można będzie zobaczyć prace artystek i artystów związanych z Pomorzem, jak Bolesława i Edmund Zdanowscy, Stefan Figlarowicz, Marcel Grisard, Wiesław Gruszkowski, Roman Joachimowski, Krzysztof Kamiński, Henryk Radowicz, Dorota Walentynowicz, Mieczysław Witold Wątorski, ale także spoza Trójmiasta, jak Anna Kutera, Krystyna Łyczywek, Jiří Jahoda czy Jacqueline Livingston. Wystawę wzbogacą prace artystów spoza kolekcji muzealnej – Rafała Kucharczuka, Rafała Placka oraz Tomka Zerka, których fotografie pokazują różnorodne sposoby portretowania oraz eksperymentalny potencjał fotografii natychmiastowej.
Obok dzieł twórców ze znanym dorobkiem artystycznym pojawią się też zdjęcia autorek i autorów nierozpoznanych. Ich prace można zaliczyć do fotografii wernakularnej, czyli użytkowej, codziennej, tworzonej przede wszystkim do celów prywatnych. Zestawienie prac amatorów (miłośników, pasjonatów) oraz zawodowych artystów oddaje bogactwo i wszechstronność medium fotograficznego.
Kuratorką tej odsłony cyklu jest Maja Bieńkowska, kulturoznawczyni, fotografka, kuratorka wystaw, adiunkta w Muzeum Narodowym w Gdańsku. Zajmuje się filozofią i fotografią, a szczególnie badaniem związku między fotografią a rzeczywistością, granicami percepcji widzenia fotograficznego oraz komizmem w fotografii.
– Kolejna wystawa z cyklu Sala Kolekcji jest poświęcona osobom tworzącym fotografie – tym, którzy poprzez obiektyw próbują uchwycić fragment rzeczywistości, oraz tym, którzy oglądając obrazy fotograficzne, nadają im nowe sensy. Zapraszam w niej do refleksji nad naturą fotografii, jej materialnością i relacją z tym, co realne – opowiada kuratorka.
Czy fotografia jest jedynie przezroczystym obrazem – oknem, przez które spoglądamy na świat widziany niegdyś przez fotografa? A może – przeciwnie – jest medium nieustannie negocjującym swoją prawdę, poddającym się interpretacjom, przesunięciom, zacieraniu granic między dokumentem a kreacją? W tym kontekście pojawia się również pytanie o miejsce fotografii artystycznej, w której gest twórczy przekracza funkcję zapisu, otwierając przestrzeń dla eksperymentu, intuicji i wizualnej poetyki.
– W tworzeniu fotografii równie istotne jak spojrzenie twórcy jest spojrzenie odbiorcy – to właśnie on dopełnia sens obrazu, obdarzając go znaczeniem zaczerpniętym z własnej biografii, pamięci i emocjonalnej wrażliwości. Można zatem powiedzieć, że fotografia rodzi się dwa razy: raz w geście fotografa, gdy naciska spust migawki, i po raz drugi – w spojrzeniu tego, kto ją ogląda – dodaje Maja Bieńkowska.
Wystawa jest podzielona na trzy rozdziały. Oko fotografa ukazuje osoby fotografujące – bezpośrednio i pośrednio – a także ich wizje i interpretacje świata. Oko oglądającego gromadzi obrazy pokazujące, w jaki sposób patrzymy na rzeczywistość, oraz przypomina, że sami także jesteśmy przedmiotem widzenia. Ćwiczenia z patrzenia zwracają uwagę na aktywną rolę odbiorcy w odczytywaniu i nadawaniu sensu obrazom. Czy patrząc na to samo, widzimy to samo? Jaki wpływ na to, co dostrzegamy, mają nasze doświadczenia czy wrażliwość? Wystawa zachęca, by spojrzeć na fotografie nie tylko jak na obrazy świata, lecz także jak na przestrzeń spotkania – między okiem fotografa a okiem widza.
Sala Kolekcji. Kątem oka
24 kwietnia – 26 lipca 2026
Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki, ul. Jaracza 14 w Gdańsku
Artystki i artyści:
Dariusz Bógdał, Tadeusz Chmielowiec, Stefan Figlarowicz, Stanisław Filibert Fleury, Jadwiga Golcz, Gottheil & Sohn, Marcel Grisard, Wiesław Gruszkowski, Romuald Tadeusz Grygiel, Grzegorz Grzelakowski, Stanisław Iwanowicz, Jiří Jahoda, Roman Joachimowski, Stefan Kaczorowski, Krzysztof Kamiński, Włodzimierz Krukowski, Rafał Kucharczuk, Anna Kutera, Tomasz Lewandowski, Jacqueline Livingston, Marian des Loges, Krystyna Łyczywek, Julian Opalski, Rafał Placek, Henryk Radowicz, Janusz Sipayłło, Henryk Sylwestrowicz, Stanisław Szeligowski, Maria Wagnerówna, Dorota Walentynowicz, Mieczysław Witold Wątorski, Bolesława Zdanowska, Edmund Zdanowski, Tomek Zerek oraz artystki i artyści nierozpoznani
kuratorka/curator: Maja Bieńkowska
współpraca kuratorska: Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka
dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku: Piotr Stasiowski
opracowanie graficzne: Anna Witkowska
konserwacja: Cátia Viegas Wesołowska,Anna Żychska
redakcja i korekta: Agnieszka Kochanowska
tłumaczenie: Anna Zbróg
promocja: Agnieszka Kochanowska, Klaudia Ficak, Justyna Sobotka, Paulina Szwaj
edukacja: Noemi Etush, Nadzieja Grabińska, Emilia Kalinowska
współpraca: Małgorzata Falkowska, Aleksandra Grzonkowska, Mariusz Grym, Kalina Krasowska, Małgorzata Maciakowska, Maja Murawska,Piotr Pietraszek, Paweł Powirski, Mirosław Szwabowicz
opiekunki publiczności: Magdalena Obrębska, Elżbieta Pobłocka, Barbara Rezmer, Hanna Rokita, Anna Schick
Źródło: MUZEUM NARODOWE W GDAŃSKU