We wtorek, 3 marca 2026 r. o godz. 17.00 w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego odbędzie się debata naukowa pt. „Łukasz Ciepliński – zapomniany bohater? Debata wokół postaci”. Organizatorzy zapowiadają rozmowę nie tylko o życiorysie i działalności ostatniego prezesa IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, ale też o tym, dlaczego jego nazwisko — mimo symbolicznej daty 1 marca — wciąż nie wybrzmiewa tak mocno, jak inne postacie podziemia niepodległościowego.
Spotkanie ma charakter otwarty i będzie transmitowane na żywo na kanale IPNtv. Wydarzenie wpisuje się w kalendarz działań towarzyszących obchodom Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, przypadającego 1 marca.
Debata: między pamięcią a historycznym sporem
Tytuł debaty — pytajnik wprost wpisany w zapowiedź — sugeruje, że organizatorzy chcą wyjść poza prostą opowieść „ku czci”. W centrum ma znaleźć się postać Łukasza Cieplińskiego oraz to, co zwykle bywa najtrudniejsze w rozmowach o powojennym podziemiu: granica między legendą, pamięcią zbiorową i tym, co da się jednoznacznie udokumentować.
W dyskusji wezmą udział:
- dr Wojciech Frazik (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie),
- dr Zbigniew K. Wójcik (emerytowany nauczyciel akademicki),
a spotkanie poprowadzi Paweł Sztama z Biura Badań Historycznych IPN oraz Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.
Kim był Łukasz Ciepliński
Łukasz Ciepliński, oficer Wojska Polskiego, w powojennej Polsce związał się z konspiracją niepodległościową. W zapowiedzi IPN podkreślono, że był ostatnim prezesem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN) — jednej z najważniejszych organizacji podziemia antykomunistycznego po 1945 roku.
W listopadzie 1947 r. Ciepliński został zatrzymany przez aparat bezpieczeństwa. Śledztwo — jak opisują organizatorzy — miało brutalny charakter i zakończyło się procesem przed stalinowskim wymiarem sprawiedliwości. Wyrok śmierci wykonano 1 marca 1951 r. To właśnie ta data stała się w Polsce symbolem i została wybrana jako dzień państwowych obchodów pamięci o powojennym podziemiu.
„Zapomniany bohater”? Dlaczego to pytanie wciąż wraca
W polskiej pamięci historycznej niektóre nazwiska stały się skrótami myślowymi: jednym słowem uruchamiają całe biografie, dramaty, symbole. Organizatorzy debaty zwracają uwagę, że Ciepliński nie jest równie powszechnie kojarzony jak choćby gen. August Emil Fieldorf „Nil” czy rtm. Witold Pilecki — mimo że jego los wpisuje się w ten sam dramat powojennych represji.
Tym mocniej wybrzmiewa sens zapowiadanej rozmowy: czy to kwestia skali obecności w edukacji i kulturze, braku jednego „ikonicznego” momentu w narracji publicznej, a może po prostu nierównomiernego działania pamięci zbiorowej, która jednych wynosi na sztandary, innych pozostawia w cieniu?
Debata w IPN ma być próbą uporządkowania tych pytań i nazwania mechanizmów, które kształtują społeczną widoczność bohaterów — nawet wtedy, gdy państwowe obchody przypominają o nich co roku.
Gdzie i kiedy oglądać
Debata odbędzie się w Warszawie, w siedzibie Centralnego Przystanku Historia IPN przy ul. Marszałkowskiej 107 (róg Świętokrzyskiej). Start o 17.00. Transmisja będzie dostępna na kanale IPNtv.
W tle: II Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych
Na debacie kalendarz wydarzeń się nie kończy. IPN zapowiada także II Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Warszawie, zaplanowany na 7–8 marca 2026 r. Spotkanie ma odbyć się w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej 37. W programie przewidziano panele dyskusyjne, wydarzenia kulturalne i elementy upamiętniające — w tym Apel Pamięci.
Podsumowanie
Wtorkowa debata o Łukaszu Cieplińskim zapowiada się jako spotkanie, które może zainteresować nie tylko badaczy, ale też tych, którzy próbują zrozumieć, jak rodzi się (albo nie rodzi) społeczna pamięć o bohaterach. W rocznicowym czasie, gdy historia wraca do przestrzeni publicznej szczególnie intensywnie, IPN proponuje rozmowę o postaci, której biografia domaga się nie tylko upamiętnienia, ale i uważnego, krytycznego namysłu.
Wydarzenie będzie transmitowane na żywo na kanale IPNtv.
Źródło: IPN