W czwartek 5 marca 2026 roku o godz. 12.00 w Kościele Garnizonowym – Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu odbędzie się ceremonia pogrzebowa szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Liturgii ma przewodniczyć abp Józef Kupny, metropolita wrocławski i wiceprzewodniczący Konferencji Episkopatu Polski. W uroczystości zapowiedziano udział zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego.
Uroczystość w bazylice św. Elżbiety
Zgodnie z informacją organizatorów, w programie przewidziano Mszę Świętą w intencji wszystkich Ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz pochówek szczątków w sarkofagu Kaplicy Katyńskiej znajdującej się w bazylice. Miejsce nie jest przypadkowe: Kaplica Katyńska we wrocławskim kościele garnizonowym od lat pełni funkcję przestrzeni pamięci, gdzie odbywają się uroczystości związane z upamiętnianiem ofiar zbrodni z 1940 roku.
Organizatorzy proszą o potwierdzenie obecności do 4 marca 2026 r. do godz. 15.00 – mailowo lub telefonicznie (dane kontaktowe podano w komunikacie).
Szczątki zabezpieczone we Wrocławiu
Tłem uroczystości jest śledztwo prowadzone w sprawie Zbrodni Katyńskiej. W jego toku zabezpieczono we Wrocławiu szczątki Ofiar – materiał kostny, który przez lata znajdował się w zasobach Katedry Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Pierwotnie chodziło o siedem czaszek oraz inny materiał kostny. Jedną z czaszek pochowano w 2005 roku w grobie rodziny Dowbor-Muśnickich w Lusowie – po potwierdzeniu metodą superprojekcji komputerowej, że należała do por. Janiny Lewandowskiej, córki gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Trzy kolejne czaszki złożono w 2015 roku w Kaplicy Katyńskiej we Wrocławiu. Pozostałe szczątki pozostawały w depozycie do czasu zakończenia badań.
Badania genetyczne i decyzja o pochówku
Szczątki przekazano do badań w Zakładzie Genetyki Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Biegli zakończyli badania genetyczne z wynikiem negatywnym, co – jak zaznaczono – umożliwiło decyzję o pogrzebie po zakończeniu niezbędnych czynności. W komunikacie podkreślono, że do przeprowadzenia zleconej rekonstrukcji wyglądu jednej z ofiar (aproksymacji wyglądu przyżyciowego) obecność szczątków nie jest już konieczna.
Istotny jest także sposób zabezpieczenia: szczątki mają zostać umieszczone w oddzielnych, odpowiednio oznaczonych urnach. Ma to zachować możliwość ewentualnej identyfikacji w przyszłości – a wtedy, na wniosek osób najbliższych, szczątki mogłyby zostać wydane do indywidualnego pochówku w grobie rodzinnym, zgodnie z wolą rodziny.
Pamięć o Katyniu jako zobowiązanie
Uroczystości tego typu – choć dotyczą fizycznych szczątków – mają wymiar szerszy niż sam pochówek. Katyń pozostaje symbolem dramatu polskich elit: oficerów Wojska Polskiego, policjantów, urzędników i przedstawicieli inteligencji zamordowanych wiosną 1940 roku. W debacie publicznej mocno wybrzmiewa też wątek wieloletniego „kłamstwa katyńskiego”, które przez dekady miało zasłaniać sprawców i blokować możliwość godnego upamiętnienia ofiar.
W zapowiedzi uroczystości przypomniano również kontekst działań prowadzonych w związku z zabezpieczaniem i badaniem szczątków oraz wcześniejszych ceremonii związanych z pochówkami ofiar. W tle jest praca śledczych i biegłych – często wieloletnia i żmudna – której celem jest nie tylko opisanie faktów, ale też przywracanie imion i historii tym, którzy przez dekady pozostawali „nieznani”.
Podsumowanie
5 marca 2026 roku Wrocław ma stać się miejscem kolejnego, symbolicznego domknięcia historii, która wciąż pozostaje otwartą raną w polskiej pamięci. Pogrzeb szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Kaplicy Katyńskiej bazyliki św. Elżbiety to jednocześnie gest godności wobec zamordowanych i przypomnienie, że nawet po wielu latach podejmowany jest wysiłek, by ofiary zbrodni totalitarnych były upamiętniane z należnym im szacunkiem.
Źródło: IPN