Lista wszystkich zamków i twierdz w Polsce

Pociąg do historii w Polsce zatrzymuje się niemal w każdym województwie. Na horyzoncie wyrastają czerwone cegły krzyżackich warowni, wapienne orle gniazda na Jurze, królewskie rezydencje i XIX-wieczne pierścienie fortów. To nie tylko zabytki – to punkty orientacyjne pamięci: miejsca bitew, dyplomacji i codzienności dawnych elit. Poniżej – przewodnik po najważniejszych zamkach i twierdzach w granicach dzisiejszej Polski. Lista łączy obiekty zachowane, muzea działające w dawnych siedzibach oraz czytelne ruiny.

Dolnośląskie

• Książ (Wałbrzych) – zamek
• Czocha (Leśna) – zamek
• Chojnik (Jelenia Góra-Sobieszów) – zamek/ruiny
• Bolków – zamek
• Grodziec – zamek
• Grodno (Zagórze Śląskie) – zamek
• Świny – ruiny
• Legnica (Zamek Piastowski) – zamek
• Ząbkowice Śląskie – ruiny
• Niesytno (Płonina) – ruiny
• Twierdze: Kłodzko, Srebrna Góra, Głogów (relikty), relikty Festung Breslau (Wrocław)

Kujawsko-Pomorskie

• Golub-Dobrzyń – zamek
• Radzyń Chełmiński – zamek
• Świecie – zamek/ruiny
• Brodnica – zamek/ruiny
• Toruń – ruiny zamku krzyżackiego
• Grudziądz – ruiny zamku + zespół spichlerzy
• Chełmno – relikty zamku (niewielkie)
• Rogóźno – ruiny
• Nowe nad Wisłą – zamek
• Papowo Biskupie – ruiny
• Twierdze: Toruń (system fortów), Grudziądz (umocnienia/cytadela – zachowane fragmenty)

Lubelskie

• Lublin – zamek
• Janowiec – zamek/ruiny (malownicza bryła nad Wisłą)
• Kazimierz Dolny – ruiny zamku i baszty
• Zawieprzyce – ruiny
• Twierdze: Zamość (twierdza bastionowa), Dęblin/Iwanogród (twierdza nad Wisłą)

Lubuskie

• Międzyrzecz – zamek (piastowski)
• Łagów – zamek joannitów
• Kożuchów – zamek/mury
• Otyń – ruiny
• Sulechów – zamek (zachowany)
• Kostrzyn nad Odrą – ruiny zamku na terenie starego miasta
• Twierdze: Kostrzyn (twierdza), Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU – rozległy system umocnień)

Łódzkie

• Łęczyca – zamek
• Oporów – zamek
• Uniejów – zamek
• Drzewica – ruiny
• Inowłódz – ruiny
• Piotrków Trybunalski – zamek królewski (wieżowy)
• Biała Rawska – relikty
• Wolbórz – relikty

Małopolskie

• Wawel (Kraków) – zamek królewski
• Pieskowa Skała – zamek
• Ojców – ruiny
• Rabsztyn – ruiny
• Tenczyn (Rudno) – ruiny
• Lipowiec – ruiny
• Lanckorona – ruiny
• Nowy Wiśnicz – zamek
• Niepołomice – zamek (królewska rezydencja „drugi Wawel”)
• Dębno (pow. brzeski, między Brzeskiem a Tarnowem) – zamek
• Niedzica (Dunajec) – zamek
• Czorsztyn – ruiny
• Melsztyn – ruiny
• Rytro – ruiny
• Twierdze: Twierdza Kraków (pierścień fortów), Barbakan i mury miejskie (zespół obronny)

Mazowieckie

• Zamek Królewski w Warszawie – rezydencja królewska
• Czersk – ruiny
• Liw – zamek
• Ciechanów – zamek
• Pułtusk – zamek
• Szydłowiec – zamek
• Iłża – ruiny
• Sochaczew – ruiny
• Płock – relikty zamku książęcego (Wzgórze Tumskie)
• Twierdze: Modlin (Nowy Dwór Mazowiecki), Cytadela Warszawska i zewnętrzne forty Twierdzy Warszawa

Opolskie

• Brzeg (Zamek Piastów Śląskich) – zamek
• Moszna – pałac (często nazywany „zamkiem”, bez średniowiecznej genezy obronnej)
• Niemodlin – zamek
• Otmuchów – zamek
• Głogówek – zamek
• Krapkowice – relikty
• Byczyna – fragmenty
• Ujazd – ruiny zamku biskupów wrocławskich
• Twierdze: Nysa (rozległe fortyfikacje), Koźle/Kędzierzyn-Koźle (system umocnień)

Podkarpackie

• Łańcut – zamek (muzeum wnętrz)
• Krasiczyn – zamek
• Baranów Sandomierski – zamek
• Przemyśl (zamek kazimierzowski) – zamek
• Sanok – zamek
• Rzeszów (zamek Lubomirskich) – zamek
• Lesko – zamek
• Dubiecko – zamek/dwór obronny
• Odrzykoń (Kamieniec) – ruiny
• Sobień – ruiny
• Twierdze: Twierdza Przemyśl (duży pierścień fortów)

Podlaskie

• Tykocin – zamek (odbudowany w części)
• Drohiczyn – relikty grodu/założenia zamkowego
• Bielsk Podlaski – relikty
• Rajgród – ślady założenia obronnego
• Twierdze: Osowiec (zachowana twierdza nad Biebrzą)

Pomorskie

• Malbork – zamek (siedziba wielkich mistrzów)
• Gniew – zamek
• Kwidzyn – zamek-katedra (kapituły pomezańskiej)
• Sztum – zamek
• Bytów – zamek
• Lębork – zamek
• Człuchów – zamek/ruiny (imponująca wieża)
• Nowe – zamek
• Skarszewy – relikty
• Twierdze: Gdańsk – Twierdza Wisłoujście (zespół nadmorski)

Śląskie

• Ogrodzieniec (Podzamcze) – ruiny
• Olsztyn k. Częstochowy – ruiny
• Bobolice – zamek
• Mirów – ruiny
• Będzin – zamek
• Siewierz – ruiny
• Racibórz – zamek
• Pszczyna – zamek (rezydencja)
• Tworków – ruiny
• Cieszyn – relikty (Góra Zamkowa)
• Twierdze: Jasna Góra (klasztor-twierdza w Częstochowie)

Świętokrzyskie

• Chęciny – ruiny
• Krzyżtopór (Ujazd) – ruiny rezydencji obronnej
• Szydłów – zespół obronny z zamkiem
• Bodzentyn – ruiny
• Sobków – zamek rycerski
• Sandomierz – zamek królewski
• (Iłża – dziś w Mazowieckiem; ujęta wyżej)
• Twierdze: — (brak dużej XIX-wiecznej twierdzy pierścieniowej)

Warmińsko-Mazurskie

• Lidzbark Warmiński – zamek biskupi
• Reszel – zamek
• Olsztyn – zamek kapituły warmińskiej
• Nidzica – zamek
• Ostróda – zamek
• Ryn – zamek
• Kętrzyn – zamek
• Barciany – zamek
• Pasłęk – zamek/relikty
• Działdowo – zamek/relikty
• Szymbark (k. Iławy) – ruiny
• Twierdze: Boyen (Giżycko)

Wielkopolskie

• Kórnik – zamek
• Gołuchów – zamek
• Rydzyna – zamek
• Szamotuły (Górków) – zamek
• Koło – ruiny
• Poznań – Zamek Królewski (zrekonstruowany)
• Poznań – Zamek Cesarski (rezydencja z XX w., nienależąca do średniowiecznych zamków – ważny punkt na mapie)
• Sieraków – zamek/muzeum
• Twierdze: Twierdza Poznań (Cytadela/Fort Winiary + zewnętrzny pierścień)

Zachodniopomorskie

• Szczecin – Zamek Książąt Pomorskich
• Darłowo – zamek
• Tuczno – zamek
• Świdwin – zamek
• Szczecinek – zamek/relikty
• Pęzino – zamek
• Krąg – dwór obronny
• Stare Drawsko (Drahim) – ruiny
• Sławno – relikty (tu, nie w Pomorskiem)
• Twierdze: Świnoujście (Fort Gerharda, Fort Anioła, Fort Zachodni – zespół)

To oczywiście mapa „główna” – rozbudowane twierdze (Kraków, Poznań, Toruń, Warszawa, Przemyśl, Nysa, Modlin, Osowiec, Świnoujście, Zamość, Dęblin, Kostrzyn) składają się z dziesiątek fortów i szańców, które same tworzą fascynujące, wielogodzinne trasy