Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na uroczystość odsłonięcia upamiętnienia poświęconego ks. Zygmuntowi Kaczyńskiemu. Wydarzenie odbędzie się w czwartek, 14 maja 2026 roku, w kościele pw. Wszystkich Świętych przy Placu Grzybowskim 3/5 w Warszawie. Początek zaplanowano na godz. 10.00.
Uroczystość będzie miała charakter otwarty. To zaproszenie dla osób zainteresowanych historią Kościoła w Polsce, dziejami Warszawy oraz losami jednej z ważnych postaci życia publicznego II Rzeczypospolitej i pierwszych lat powojennej Polski.
Msza, odsłonięcie upamiętnienia i panel historyczny
Program wydarzenia rozpocznie się o godz. 10.00 Mszą Świętą, która potrwa do godz. 10.45. Następnie, między godz. 10.45 a 11.00, zaplanowano odsłonięcie upamiętnienia ks. Zygmunta Kaczyńskiego.
Kolejnym punktem uroczystości będzie panel dyskusyjny zatytułowany „Kapłan, redaktor, polityk i więzień komunistyczny. Ks. Zygmunt Kaczyński i jego losy 1894–1953”. Spotkanie potrwa od godz. 11.00 do 12.00.
W dyskusji wezmą udział prof. Jan Żaryn z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, prof. Paweł Skibiński z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr hab. Rafał Łatka, prof. UKSW, reprezentujący Instytut Pamięci Narodowej.
Kapłan zaangażowany w życie publiczne
Ks. Zygmunt Kaczyński należał do grona duchownych, których działalność wykraczała daleko poza pracę duszpasterską. Był księdzem rzymskokatolickim, prałatem, działaczem społecznym, publicystą i politykiem. Jego biografia splata się z najważniejszymi doświadczeniami Polski pierwszej połowy XX wieku: odbudową państwowości, życiem parlamentarnym II Rzeczypospolitej, dramatem wojny, emigracją polityczną, powojenną odbudową Warszawy oraz represjami komunistycznymi.
W okresie II Rzeczypospolitej działał w chrześcijańskich związkach zawodowych i współtworzył Stronnictwo Pracy. Dwukrotnie uzyskał mandat poselski, angażując się w sprawy społeczne i polityczne. Był również związany z mediami katolickimi. Kierował Katolicką Agencją Prasową oraz „Tygodnikiem Warszawskim”, który po wojnie stał się jednym z ważnych głosów środowisk katolickich w Polsce.
Wojna, emigracja i powrót do Warszawy
Podczas II wojny światowej ks. Zygmunt Kaczyński uczestniczył w obronie Warszawy, a następnie działał w konspiracji. Później znalazł się na emigracji, gdzie pełnił funkcję ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w rządzie Stanisława Mikołajczyka.
Do kraju wrócił w 1945 roku, a w kolejnych latach był związany z parafią Wszystkich Świętych w Warszawie jako jej proboszcz. Był to czas szczególny: stolica podnosiła się z wojennych zniszczeń, a życie religijne, społeczne i materialne wymagało odbudowy niemal od podstaw. Ks. Kaczyński aktywnie włączył się w ten proces, angażując się zarówno w sprawy parafii, jak i szersze działania społeczne.
Represje i śmierć w więzieniu
Działalność publicystyczna, społeczna i niezależna postawa ks. Zygmunta Kaczyńskiego szybko znalazły się pod presją władz komunistycznych. Duchowny był prześladowany, aresztowany w 1948 i 1949 roku, a następnie w 1951 roku skazany na 10 lat więzienia.
Zmarł 13 maja 1953 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Pięć lat później, w 1958 roku, został pośmiertnie zrehabilitowany. Jego los pozostaje jednym z przykładów represji wymierzonych w osoby, które po wojnie próbowały zachować niezależność działania, głosu i sumienia.
Symbol wierności Kościołowi i Polsce
Upamiętnienie ks. Zygmunta Kaczyńskiego ma przypomnieć postać kapłana, który łączył działalność religijną, społeczną, polityczną i publicystyczną. Jego biografia pokazuje, jak skomplikowane były losy ludzi zaangażowanych w życie publiczne w czasach dwóch totalitaryzmów i powojennego zniewolenia.
Dla Instytutu Pamięci Narodowej uroczystość w kościele Wszystkich Świętych jest okazją do przywracania pamięci o człowieku, który zapisał się w historii jako duchowny, redaktor, polityk i więzień komunistyczny. Miejsce wydarzenia nie jest przypadkowe. To właśnie z parafią Wszystkich Świętych w Warszawie ks. Kaczyński był związany po powrocie do kraju i tam angażował się w odbudowę życia religijnego oraz materialnego stolicy.
Źródło: IPN
Opracowanie własne